Την τελευταία βδομάδα ήρθε στην επικαιρότητα λόγω της νέας παράτασης του νόμου των αυθαιρέτων, ο θεσμός της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου. Ένας θεσμός που θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά με το Ν. 3843/2010, γνωστό και ως νόμο των ημιυπαιθρίων. Από τότε, σε κάθε αλλαγή της νομοθεσίας για τη νομιμοποίηση των αυθαιρέτων, που δεν ήταν και λίγες, εμφανιζόταν συνεχώς η αναφορά σε αυτήν, χωρίς όμως ποτέ να εφαρμοστεί.

Ο λόγος ήταν ο φόβος να μην χαρακτηριστεί νέο χαράτσι.

Η σύνδεση της ηλεκτρονικής ταυτότητας με την τακτοποίηση αυθαιρέτων γίνεται διότι έχει επιλεγεί ως το διαβατήριο για την οριστική νομιμοποίηση των αυθαιρέτων της κατηγόριας 4, τα λεγόμενα «μικρά» αυθαίρετα. Είναι αυθαιρεσίες που δεν ξεπερνούν το 20% της επιτρεπόμενης δόμησης, κάλυψης και ύψους. Συγχρόνως με  την εφαρμογή της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου θα σταματήσει οριστικά και η τακτοποίηση των μεγάλων αυθαιρέτων, κατηγορίας 5.

Σε όσους σπεύσουν να την χαρακτηρίσουν ως νέο χαράτσι και να αντιδράσουν στην εφαρμογή της, έρχεται ως αντεπιχείρημα ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, το Ν. 4495/2017, τα έγγραφα που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της είναι και αυτά που απαιτούνται για την πώληση ενός ακινήτου. Επιπλέον, οι ιδιοκτησίες που, μελλοντικά, θα έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία θα μπορούν να μεταβιβάζονται γρηγορότερα, καθώς δεν θα απαιτείται η αναζήτηση των απαραίτητων εγγράφων.

Δύο σημαντικά αγκάθια για την εφαρμογή της ηλεκτρονικής ταυτότητας, έχουν σχέση με τις εξαγγελίες του αρμόδιου υπουργείου, ΥΠΕΚΑ.

Το πρώτο είναι η υποχρέωση του πρώτου ιδιοκτήτη διαμερίσματος μιας πολυκατοικίας, που θα σπεύσει να κάνει ηλεκτρονική ταυτότητα, να τακτοποιήσει, εάν υπάρχουν, και τις αυθαιρεσίες σε κοινόχρηστους χώρους της πολυκατοικίας. Το πιο πιθανό ο συγκεκριμένος ιδιοκτήτης, να επωμιστεί το κόστος τακτοποίησης τους για να μεταβιβάσει το ακίνητο του, μιας και οι υπόλοιποι συνιδιοκτήτες, είναι  πιθανόν να το αρνηθούν. Επιπλέον, ο εν λόγω ιδιοκτήτης θα αναλάβει κατά κάποιο τρόπο τον ρόλο του καταγγέλλοντος όλων των συνιδιοκτητών του. Η συγκεκριμένη αλλαγή θα επιφέρει καθυστερήσεις στην αγορά ακινήτων, θα ανεβάσει το κόστος μεταβιβάσεων χωρίς λόγο, ενώ πολλά ακίνητα θα βρεθούν εκτός αγοράς και μη μεταβιβάσιμα. Η αναστάτωση αυτή δεν υπάρχει λόγος να συμβεί, ενώ είναι αντίθετη στο πνεύμα του νόμου που ίσχυε μέχρι τώρα στους προηγούμενους νόμους.

Το δεύτερο αγκάθι αφορά την απαίτηση για μελέτη στατικής επάρκειας ή τη βεβαίωση δομικής τρωτότητας. Είναι μια παρανόηση, μιας και ο ισχύων νόμος αναφέρει ότι η εν λόγω απαίτηση, αφορά μόνο στα ακίνητα τα οποία έχουν ενταχθεί στις διατάξεις περί τακτοποίησης αυθαιρέτων και όχι σε όλα ανεξαιρέτως. Τα εν λόγω ακίνητα, ούτως ή άλλως, υποχρεούνται να τις εφαρμόσουν. Άλλωστε η απαίτηση θα ήταν παράλογη λόγω μεγάλου κόστους και μη αναγκαιότητας και θα δημιουργούσε, χωρίς λόγο, κλίμα ανασφάλειας στους πολίτες. Πρόκειται για ένα εξόφθαλμο λάθος που θα διορθωθεί, μιας και είναι μη εφαρμόσιμο.

Συμπερασματικά, η ενεργοποίηση του θεσμού της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου είναι μια αναγκαιότητα που έχει ήδη καθυστερήσει και πρέπει να εφαρμοστεί άμεσα. Ελπίζω να μην κινδυνεύσει από λάθος χειρισμούς και λαϊκίστικες προσεγγίσεις. Οι δυνατότητες που ακολουθούν το θεσμό αυτό, με την σύνδεση με το κτηματολόγιο, μπορούν να συνδράμουν σημαντικά στη διαχείριση των πόλεων μας, την πολιτική προστασία, αλλά και τις βέλτιστες στοχευμένες πολιτικές γης, όπως το πρόγραμμα εξοικονομώ κατ’ οίκον.